Canadareis

'Leren van een ander onderwijssysteem'

Actuele thema's als opbrengstgericht werken, passend onderwijs voor leerlingen met specifieke leerbehoeften en de  aansturing van veranderingsprocessen  waren voor drie KPO leerkrachten uit het Speciaal Onderwijs, hun directeur en de onderwijskundig beleidsmedewerker de reden om het Canadese onderwijssysteem te gaan onderzoeken.

Zij zijn binnen het kader van professionele ontwikkeling voor een week naar Toronto afgereisd om een bezoek te brengen aan verschillende onderwijsinstellingen en in gesprek te gaan met leerlingen, leerkrachten, leidinggevenden, beleidsmakers,  bestuurders en wetenschappers. Het Canadese onderwijssysteem verschilt in een aantal opzichten van het Nederlandse systeem. Zo bestaat er in Canada geen federaal ministerie van onderwijs, stuurt de overheid op een geheel andere wijze aan op veranderingen en bestaat er geen onderwijsinspectie.

Inclusief onderwijs

In de Canadese provincie Ontario is sprake van een vergaande vorm van inclusief onderwijs. Dit betekent dat er geen scholen voor Speciaal Onderwijs bestaan. Op basis van het recht van ieder kind op onderwijs in een reguliere setting, het zogenaamde 'Salamanca akkoord', is gekozen voor een inclusief onderwijssysteem. Daarnaast speelt het geografisch belang (de regio is zeer uitgestrekt, de afstand tussen scholen is aanzienlijk) hierbij een grote rol. Na een jarenlang veranderingsproces is men erin geslaagd een situatie te creëren waarin leerlingen met speciale zorgbehoeften zo veel als mogelijk deelnemen aan reguliere lesactiviteiten. Hierbij gaat men uit van de gedachte dat kinderen en leerkrachten van elkaar leren 'reversed learning'. In de praktijk vergt dit nogal wat faciliteiten, in sommige gevallen blijkt zelfs één-op-één begeleiding noodzakelijk. Een directe vertaling naar het Nederlandse systeem blijkt dan ook moeilijk te maken.  

Doelen

Binnen het Canadese onderwijssysteem is goed zichtbaar dat wordt gewerkt vanuit doelen. Jaarlijks wordt door het bestuur vastgesteld op welke (drie) doelen de focus ligt, welke door de werknemers worden beschouwd als een vaststaand gegeven. Iedere leraar en iedere directeur heeft deze doelen helder voor ogen. Dit resulteert in heldere verwachtingen, waardoor ontwikkeling op een diepergaand niveau binnen de scholen tot stand kan komen: de invulling van het 'wat' door te focussen op het 'hoe'. Op basis van onderwijsopbrengsten wordt ernaar gestreefd een continu proces van verbetering te realiseren. Doelen en data (de leerresultaten van leerlingen) vormen structureel onderdeel van gesprek en worden zichtbaar gemaakt in de school: op de muur van de teamkamer staan doelen beschreven en zijn data gepresenteerd.

Opvallend is  de sterke 'support culture', ofwel: een steuncultuur. De Canadese leerkrachten zijn trots op hun vak en er wordt vanuit gegaan dat iedereen kan leren, van minister tot leerling.

 

Leereffect

De studiereis is door de deelnemers als zeer leerzaam en inspirerend ervaren. De reis heeft hen in staat gesteld om de eigen werksituatie vanaf een afstand te bekijken en te beoordelen. De samenstelling van het reisgezelschap dat bestond uit zo'n veertig mensen uit het onderwijswerkveld (leerkrachten, directeuren, beleidsmakers, adviseurs en medewerkers van het ministerie) heeft bovendien geleid tot waardevolle gesprekken en discussies die ook na thuiskomst zijn voortgezet. De ervaringen zijn gedeeld met collega's en blijken blijvend van invloed te zijn op het denken over de eigen onderwijspraktijk.

Werknemers de ruimte bieden om op eigen wijze te werken aan professionele ontwikkeling is kenmerkend voor het personeelsbeleid van KPO. De Canadareis daar een mooi voorbeeld van.